همراه ما باشید

آسوشیتدپرس گزارش می‌دهد؛

محاسبات اشتباه آمریکا قبل و بعد از انقلاب اسلامی ایران

محاسبات اشتباه آمریکا قبل و بعد از انقلاب اسلامی ایران

خبرگزاری آسوشیتدپرس در تحلیلی به مناسبت سالگرد 13آبان روز ملی مبارزه با استکبار جهانی و سالروز اشغال لانه جاسوسی به مواردی پرداخت که آمریکا از تحلیل وقوع انقلاب در ایران عاجز مانده بود و قادر به درک تحولات جامعه انقلابی ایران نبود.

به گزارش کاوش، جان گامبرل مدیر خبر خلیج فارس و ایران آسوشیتدپرس در یادداشتی می‌نویسد:


تصرف سفارت ایالات متحده در تهران ممکن است بعد از 444 روز پایان یافته باشد، اما هر دوی ایران و آمریکا هنوز اسیر یک بحران مانده‌اند که از 40سال پیش شروع شد.

در حالی که آنهایی که در سفارت گروگان گرفته شدند در نهایت آزاد می‌شدند، اما فریادهای مرگ بر آمریکا هنوز در میان راهپیمایی‌های تند و تکان‌دهنده انعکاس می‌یابد، زیرا مقامات جمهوری اسلامی غیرقابل اعتماد بودن «شیطان بزرگ» را بر سر خروج دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا از توافق هسته‌ای 2015 به نقد می‌کشد.

البته این ظن متقابل است و روز به روز به ابعادش اضافه می شود. جیمی کارتر رئیس‌جمهور سابق ایالات متحده زمانی تمام دیپلمات‌های ایرانی را در جریان بحران از ایالات متحده اخراج کرد اما آمریکا همچنان ویزاهای خود را برای ایرانیان صادر می‌کرد. در عوض امروز ممنوعیت سفر بلندمدت اتباع ایرانی و برخی کشورهای دیگر به آمریکا که در دولت ترامپ وضع شده است، به‌طور گسترده‌ای ایرانیان را از دستیابی به ویزا محروم نگه می‌دارد، به‌رغم اینکه گروه وسیعی از ایرانیان در شهرهایی مانند لس آنجلس زندگی می‌‌کنند.

طبق آمار وزارت خارجه آمریکا، این ممنوعیت، صدور ویزای غیرمهاجرتی را برای ایرانیان از بیش از 35هزار نفر در سال2015 به حدود 6هزار نفر در سال2018 کاهش داده است. این امر خانواده‌ها را از هم جدا کرده است.

در عین حال، احتمال درگیری مسلحانه افزایش یافته است، چیزی که حتی در زمان بحران گروگانگیری نیز مورد اجتناب بود. ایالات متحده، ایران را به‌خاطر یک سری حملات در سراسر خاورمیانه طی 6ماه اخیر مقصر می‌داند که با حمله موشکی پهپادی به عربستان سعودی به اوج رسید. این حمله باعث کاهش تولید نفت این پادشاهی شد و بازارهای انرژی را میخکوب کرد. ایران مسئولیت این حملات و همچنین انفجارهایی که تانکرهای نفتی در نزدیکی امارات را هدف قرار دادند انکار می‌کند. با این حال تهران با افتخار ادعا کرد که در ماه ژوئن یک پهپاد مراقبتی ارتش آمریکا را منفجر کرد و تانکر انگلیسی را به تصرف خود درآورد.

چگونه ایالات متحده و ایران به اینجا رسیدند؟

یک خط مستقیم می‌تواند به محاسبات اشتباه آمریکا قبل، حین و بعد از انقلاب اسلامی بازگردد.

یک تحلیل سازمان اطلاعات مرکزی درباره ایران که آگوست 1987 در کاخ سفید منتشر شد اعلام کرد «ایران در یک وضعیت انقلابی یا حتی قبل از انقلاب قرار ندارد» و اینکه «یک نارضایتی از کنترل بسته شاه بر روند سیاسی وجود دارد، اما این در حال حاضر اصلا دولت را تهدید نمی‌کند.»

بهمن سال 57 انقلاب اسلامی در ایران به وقوع پیوست و دانشجویان مارکسیست را در حال تاخت و تاز در سفارت آمریکا در تهران بودند. ایالات متحده تا حدی متوجه خطری شد که دیپلمات‌ها، کارمندان، مشاوران نظامی و جاسوسان با آن روبرو بودند. حضور ایالات متحده در ایران از حدود هزار و 400 شهروند و نیروی نظامی آمریکایی به حدود 70 نفر تا 4نوامبر یعنی زمان اشغال سفارت رسید.

با این حال دولت کارتر درصدد برقرار رابطه با دولت انقلابی ایران بود. میلیاردها دلار فروش اسلحه به شاه وجود داشته است، از جمله جنگنده‌های پیشرفته تامکت اف14 که به پشتیبانی آمریکا نیاز داشتند.

ایالات متحده همچنین می‌خواست دسترسی خود به پست‌های شنود پنهانی در ایران برای نظارت بر سیگنال‌ها و آزمایش‌های موشکی در اتحاد جماهیر شوروی را حفظ کند. 

همه اینها واشنگتن را نسبت به هشدارها از تهران نابینا کرد. وقتی کارتر اجازه داد شاه در نیویورک برای معالجه پزشکی در 23اکتبر حاضر شود، او فیوز را برای تصرف دانشجویی اسلامی روشن کرد. در یک اعتراض در اول نوامبر سفارت محافظت شده بود.

در مورد 4نوامبر هنگامی که صدها دانشجو از حصار سفارت پریدند و در 3ساعت و نیم سفارت را اشغال کردند، پلیس غیب شده بود.

اما دانشجویان عصبانیت خودشان را به کودتای سال1953 تاریخ می‌زدند که نخست‌وزیر منتخب ایران را سرنگون کرد و از سوی سیا و جاسوس‌های انگلیس سازماندهی شده بود.

بحران گروگان‌گیری سرانجام در روز آغاز به کار رونالد ریگان رئیس‌جمهور جدید آمریکا در 1981 پایان یافت. دو طرف با توافقنامه الجزایر موافقت کردند که مجادله بر سر خریدهای نظامی ناتمام توسط شاه، پرونده دادگاه‌های عالی و مداخلات سیاسی و نظامی ایالات متحده در امور داخلی ایران پایان گیرد.

با این وجود برخی از پرداخت‌ها از دوره شاه برجسته باقی مانده است مثل طلب ایران از انگلیس بر سر فروش تانک‌ها.

در همین حال ایران به‌طور مرتب ایالات متحده را به مداخله در امور داخلی خود متهم می‌کند. اکنون به سیاست فشار حداکثری دولت ترامپ که آن را تلاش برای سرنگونی حکومت دینی شیعه توصیف می‌کند اشاره می‌کند.

ایران به دنبال به چالش کشیدن تحریم‌های مجدد ترامپ بعد از خروج او از توافق هسته‌ای و قبل از دادگاه دیوان بین‌المللی دادگستری لاهه است. اما همانند همه مسائل موجود در این بحران استدلال ایران ریشه در تاریخ طولانی 2کشور دارد- پیمان مودت1955 که بین ایالات متحده و شاه منعقد شد.

درباره نویسنده

محمد رضايي‌پور مشاهده تمام مطالب

ثبت دیدگاه